genealogie POORTMANS @

Home Contact Info Sitemap
Parenteel Geschiedenis Verspreiding Naam Onderzoek Links Varia Nieuws


Antonius
Onderzoek
Reisroute
VOC-schip
Aan boord
Negapatnam
Aan boord van een Oost-IndiŽvaarder

In de periode 1610 tot 1770 waren er gemiddeld zo'n 22.500 zeelieden werkzaam op de VOC schepen. Een zeeman ontving slechts een derde tot de helft van het loon van iemand die aan wal werkte. Het voordeel voor de zeeman was dat hij (op het schip) 'gratis' onderdak en voedsel kreeg. Verder namen ze wel eens wat goederen afkomstig van de compagnie mee naar huis om ze daar met winst te verkopen. Dit heet voering. Tegenover deze kleine voordelen stond een enorm nadeel: slechts 1 op de 3 zeelieden die richting Azie gingen kwam terug...

Bemanning, rangen & passagiers
De scheepsbemanning bestond uit volgende rangen:

Schipper Hij had het oppercommando en moest de opdrachten en instructies van de bewindhebbers naleven en uitvoeren
Opper- en onderstuurman Scheepsofficieren die belast waren met het toezicht op het sturen van het schip
Derde waak De scheepswacht
Opper- en onderkoopman Handelaren van de VOC
Boekhouder De persoon die de handelsboeken bijhield
Onderofficieren en assistenten Deze vervulden een groot aantal verschillende functies waaronder bvb. bottelier of provoost
Ondergeschikt personeel Onderverdeeld in volgende categoriŽn:
Hooplopers Ondergeschikte zeemannen, het laagst in rang
Volmatrozen of busschieters Matrozen die het schip konden verdedigen
(bus staat voor geweer of klein kanon)
Scheepsjongens Leerjongens op het schip


Naast de vaste bemanning waren er nog andere passagiers aan boord:

10 ŗ 20 passagiers Hoge VOC-ambtenaren en bestuurders, rechters, kooplui, predikanten en kolonisten uit Nederland
Ambachtslieden Smeden, kuipers, timmerlieden en zeilmakers. Zij gingen in AziŽ aan het werk
Soldaten Zij maakten 1/5 tot 1/3 van de bemanning uit en werden ingezet voor de bewaking van de Aziatische vestigingen




Ziekte
Op een schip was een chirurgijn aanwezig om zieken te genezen. Hij mocht eigenlijk alleen wonden verbinden en aderlaten, maar op zee was er niemand anders die verstand had van geneeskunde waardoor de chirurgijn ook ziekten moest genezen. De meest voorkomende ziekte was scheurbuik, veroorzaakt door een gebrek aan vitamines en het eten van ongevarieerd voedsel. Een belangrijk onderdeel van het werk van de chirurgijn was het amputeren van lichaamsdelen. Hiervoor had hij een zaag. Als verdoving werd de patient bewusteloos geslagen.
Ook besmettelijke ziekten kwamen regelmatig voor. Doordat de bemanning op elkaar gepakt zat, kon een ziekte als vlektyfus zich makkelijk verspreiden. Een belangrijke factor was de slechte hygiŽne aan boord. Ontlasting werd vaak zomaar ergens achtergelaten en de bemanning waste zichzelf en zijn kleding ook niet of nauwelijks. Om te proberen het schip te ontsmetten, brandde men buskruit, wat een sterk ontsmettende werking heeft. Toch had dit niet genoeg effect om vreselijke ziekten te voorkomen.




Straf
Aan boord hanteerde men straffen die varieerden van geldboeten tot de doodstraf. De zwaarste lijfstraf was het "driemaal kielhalen." Dit gebeurde bv. als een bemanningslid een officier had bedreigd. Bij het kielhalen werd de schuldige in een soort harnas gehuld (om het lichaam te verzwaren en tevens te beschermen) en, vastgebonden aan een touw, in het water gegooid. Vervolgens werd hij, als hij diep genoeg gezonken was, onder het schip doorgetrokken. Voor vechten kreeg men een paar dagen eenzame opsluiting op water en brood. Matrozen kregen een boete als ze zomaar ergens hun behoefte deden en niet op het 'Kierenplecht'.


Volg de link voor meer informatie over de Vereenigde Oost-Indische Compagnie:  VOC


| home | contact | info | sitemap | parenteel | geschiedenis | verspreiding | naam | onderzoek | links | varia | nieuws |

© 2000-2002 Geert Poortmans